[II-II.q.83.a.1.arg.1] Ad primum sic proceditur. 1. Videtur quod in celebratione hujus sacramenti Christus non immoletur. Dicitur enim Hebr., x, 14, quod Christus una oblatione consummavit in sempiternum sanctificatos. Sed illa oblatio fuit ejus immolatio. Christus ergo non immolatur in celebratione hujus sacramenti.

[II-II.q.83.a.1.arg.2] 2. Præterea, immolatio Christi facta est in cruce, in qua tradidit semetipsum oblationem et hostiam Deo in odorem sua-vitatis, ut dicitur Eph., v, 2. Sed in celebratione hujus mysterii Christus non crucifigitur. Ergo nec immolatur.

[II-II.q.83.a.1.arg.3] 3. Præterea, sicut Augustinus dicit in lib. IV De Trin., cap. xiv, col. 901, t. 8, in immolatione Christi idem est sacerdos et hostia. Sed in celebratione hujus sacramenti non est idem sacerdos et hostia. Ergo celebratio hujus sacramenti non est Christi immolatio.

[II-II.q.83.a.1.sc] Sed contra est quod Augustinus dicit in libro Sententiarum Prosperi: « Semel 2 immolatus est in semetipso Christus, et tamen quotidie immolatur in sacramento. »

[II-II.q.83.a.1.co] Respondeo dicendum, quod duplici ratione celebratio hujus sacramenti dicitur immolatio Christi: primo quidem quia, sicut dicit Augustinus Ad Simplicianum, lib. II, qu. 111, §2, col. 143, t. 6, « solent imagines earum rerum nominibus appellari quarum imagines sunt; velut cum intuentes tabulam aut parietem pictum dicimus: Ille Cicero est, et ille Sallustius. » Celebratio autem hujus sacramenti, sicut supra dictum est, imago quædam est repræsentativa passionis Christi, quæ est vera 5 immolatio 4. Unde Ambrosius 5 dicit, Sup. cx epist. ad Hebr., sunt adjudicanda et non Lanfranco, qui solummodo brevius Augustini textum refert. 5 Sic legitur in Decr., dist. 11 de consecr., c. 111, col. 1756, licet Commentarius in ep. ad Hebræos non sit Ambrosii. in illud: Umbram enim, etc.: « In Christo semel oblata est hostia, ad salutem sem-piternam potens; quid ergo nos? nonne per singulos dies offerimus? sed ad recordationem mortis ejus. » Alio modo quantum ad effectum passionis 1, quia scilicet per hoc sacramentum participes efficimur fructus dominicæ passionis. Unde in quadam dominicali oratione secreta dicitur: « Quoties hujus hostia commemoratio celebratur, opus nostræ redemptionis exercetur. » Quantum igitur ad primum modum poterat dici Christus immolari etiam in figuris veteris Testamenti. Unde et Apoc., xiii, 8, dicitur: Quorum non sunt scripta nomina in libro vitæ Agni, qui occisus est ab origine mundi. Sed quantum ad secundum modum, proprium est huic sacramento quod in ejus celebratione Christus immoletur.

[II-II.q.83.a.1.ad.1] Ad primum ergo dicendum, quod, sicut Ambrosius ibidem dicit, « una est hostia, » quam scilicet Christus obtulit, et nos offerimus, « et non multæ, quia semel oblatus est Christus. » Hoc autem sacrificium exemplum est illius. Sicut enim quod ubique offertur, unum est corpus, et non multa corpora, ita et unum sacrificium.

[II-II.q.83.a.1.ad.2] Ad secundum dicendum, quod, sicut celebratio hujus sacramenti est imago representativa passionis Christi, ita altare est representativum crucis ipsius, in qua Christus in propria specie immolatus est.

[II-II.q.83.a.1.ad.3] Ad tertium dicendum, quod per eam-dem rationem etiam sacerdos gerit imaginem Christi, in cujus persona et virtute verba pronuntiat ad consecrandum, ut ex supra dictis patet. Et ita quodammodo idem est sacerdos et hostia.

[II-II.q.83.a.2.arg.1] Ad secundum sic proceditur. 1. Videtur quod inconvenienter sit determinatum tempus celebrationis hujus mysterii. Hoc enim sacramentum est repræsentativum dominicæ passionis, ut dictum est. Sed commemoratio dominicæ passionis fit in Ecclesia semel in anno; dicit enim Augustinus, enarr. In 11 sup. xx1, §4, col. 174, t. 4: « Quoties Pascha celebratur, num-qid toties Christus moritur? Sed tamen anversaria recordatio repræsentat quod olivactum est; et sic nos facit moveri, tam, n videamus in cruce pendentem Domi. » Ergo hoc sacramentum non debet orari nisi semel in anno.

[II-II.q.83.a.2.arg.2] 2. Præterea, passio Christi commemoratur in Ecclesia sexta feria ante Pascha, non autem in festo Natali. Cum ergo hoc sacramentum sit commemorativum dominicæ passionis, videtur inconveniens esse quod in die Natalis ter celebretur hoc sacramentum, in Parasceve autem totaliter intermittatur.

[II-II.q.83.a.2.arg.3] 3. Præterea, in celebratione hujus sacramenti Ecclesia debet imitari institutionem Christi. Sed Christus consecravit hoc sacramentum hora serotina. Ergo videtur quod hora tali debeat hoc sacramentum celebrari.

[II-II.q.83.a.2.sc] Sed contra est quod dicitur Luc. xviii, 1: Oportet semper orare, et non deficere.

[II-II.q.83.a.2.co] Respondeo dicendum, quod, sicut dictum est, in celebratione hujus mysterii attenditur repræsentatio dominicæ passionis, et participatio fructus ejus. Et secundum utrumque oportuit determinare tempus aptum celebrationi hujus sacramenti. Quia enim fructu dominicæ passionis quotidie indigemus propter quotidianos defectus, quotidie in Ecclesia regulariter hoc sacramentum offertur. Unde et Dominus nos petere docet Luc., xi, 3: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie; quod exponens Augustinus in libro De verbis Domini: dicit: «Si quotidianus est panis, cur post annum illum sumis quemadmodum Græci in Oriente facere consueverunt? Accipe quotidie, quod quotidie tibi prosit. » Quia vero dominica passio celebrata est a tertia hora usque ad nonam, ideo regulariter in illa parte diei solemniter hoc sacramentum in Ecclesia celebratur.

[II-II.q.83.a.2.ad.1] Ad primum ergo dicendum, quod in hoc sacramento recolitur passio Christi, secundum quod ejus effectus ad fideles derivatur; sed tempore passionis recolitur passio Christi solum secundum hoc quod in ipso capite nostro fuit perfecta, quod quidem factum est semel; quotidie autem fructum dominicæ passionis fideles percipiunt: et ideo illa commemoratio fit semel in anno, hoc autem quotidie et propter fructum, et propter jugem memoriam.

[II-II.q.83.a.2.ad.2] Ad secundum dicendum, quod veniente veritate, cessat figura. Hoc autem sacramentum est figura quædam et exemplum dominicæ passionis, sicut dictum est. Et ideo in die quo ipsa passio Domini recolitur, prout realiter gesta est, non celebratur consecratio hujus sacramenti. Ne tamen Ecclesia ea etiam die sit sine fructu passionis per hoc sacramentum nobis exhibito, corpus Christi consecratum die pracedenti reservatur sumendum in illo die; non autem sanguis, propter periculum, et quia sanguis specialius est imago dominicæ passionis, ut supra dictum est. Nec verum est quod quidam dicunt quod per immissionem particulæ corporis Christi in vinum convertatur vinum in sanguinem. Hoc enim aliter fieri non potest quam per consecrationem factam sub debita forma verborum. In die autem Nativitatis plures missæ celebrantur propter triplicem Christi nativitatem. Quarum una est æterna, quæ quantum ad nos est occulta; et ideo una missa cantatur in nocte, in cujus introitu dicitur: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu; ego hodie genui te. Alia autem est temporalis, sed spiritualis, qua scilicet Christus oritur, tamquam lucifer in cordibus nostris, ut dicitur II Petr., 1, et propter hoc cantatur missa in aurora; in cujus in-troitu dicitur: «Lux fulgebit hodie super nos.» Tertia est Christi nativitas temporalis et corporalis, secundum quam visibilis nobis processit ex utero virginali, carne indutus: et ob hoc cantatur tertio missa in plena 2 luce, in cujus introitu dicitur: «Puer natus est nobis.» Licet e converso possit dici quod nativitas æterna secundum se est in plena luce, et ob hoc in Evangelio tertiae missæ fit mentio de nativitate æterna. Secundum autem nativitatem corporalem ad litteram natus est de nocte, in signum quod veniebat ad tenebras infirmitatis nostræ; unde et in missa nocturna dicitur Evangelium de corporali Christi nativitate. Sic etiam et in aliis diebus, in quibus occurrunt plura Dei beneficia vel recolenda vel expetenda, plures missæ celebrantur in die, puta una pro festo, et alia pro jejunio vel pro mortuis.

[II-II.q.83.a.2.ad.3] Ad tertium dicendum, quod, sicut supra dictum est, Christus voluit ultimo hoc sacramentum discipulis suis tradere, ut fortius eorum cordibus imprimeretur; et ideo post cœnam in fine diei hoc sacramentum consecravit, et discipulis suis tradidit. A nobis tamen celebratur hora dominicæ passionis, scilicet diebus festis in tertia, quando crucifixus est linguis Judæorum, ut dicitur Marc., xv, et quando Spiritus sanctus descendit super discipulos; vel diebus profestis in sexta, quando crucifixus est manibus militum, ut habetur Joan., xix; vel diebus jejuniorum in nona, quando voce magna clamans emisit spiritum, ut dicitur Matth., xxvii. Potest tamen tardari, maxime quando sunt ordines faciendi, et præcipue in sabbato sancto, tum propter prolixitatem officii, tum quia ordines pertinent ad diem dominicam, ut habetur in Decret., distinct. Lxxv, cap. « Quod a patribus, » col. 367. Possunt tamen etiam 5 Missæ celebrari in prima parte diei propter aliquam necessitatem, ut dicitur De consecrat., distinct. 1, cap. « Necesse est, » col. 1722.

[II-II.q.83.a.3.arg.1] Ad tertium sic proceditur. 1. Videtur quod non oporteat hoc sacramentum ce- Joannes loquitur de Maria Magdalene solebrari in domo et vasis sacris. Hoc enim sacramentum est repræsentativum dominicæ passionis. Sed Christus non est passus in domo, sed extra portam civitatis, secundum illud Hebr., 1, 12: Jesus, ut sanctificaret per suum sanguinem populum, extra portam passus est. Ergo videtur quod hoc sacramentum non debeat celebrari in domo, sed magis sub dio.

[II-II.q.83.a.3.arg.2] 2. Præterea, in celebratione hujus sacramenti debet Ecclesia imitari morem Christi et apostolorum. Sed domus, in qua primo Christus hoc sacramentum confecit, non fuit consecrata, sed fuit quoddam commune cœnaculum a quodam patrefamilias præparatum, ut habetur Luc., xxii; legitur etiam Act., 11, 46, quod apostoli erant perdurantes unanimiter in templo, et frangentes circa domos panem, sumebant cibum cum exultatione. Ergo nec modo oportet domos esse consecratas in quibus hoc sacramentum celebratur.

[II-II.q.83.a.3.arg.3] 3. Præterea, nihil frustra in Ecclesia fieri debet, quæ Spiritu sancto gubernatur. Sed frustra videtur adhiberi consecratio ecclesiæ vel altari, et hujusmodi rebus inanimatis quæ non sunt susceptivæ gratiae, vel spiritualis virtutis. Inconvenienter igitur hujusmodi consecrationes in Ecclesia fiunt.

[II-II.q.83.a.3.sc] Sed contra est quod ea quæ per Ecclesiæ statuuntur, ab ipso Christo ordinantur, qui dicit Matth., xviii, 20: Ubicumque fuerint duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum.

[II-II.q.83.a.3.co] Respondeo dicendum, quod in his quæ circumstant hoc sacramentum, duo considerantur: quod unum pertinet ad representationem eorum quæ circa dominicam passionem sunt acta: aliud autem pertinet ad reverentiam hujus sacramenti, in quo Christus secundum veritatem continetur, et non solum in figura. Unde et consecrationes adhibentur his rebus quæ veniunt in usum hujus sacramenti, tum propter sacramenti reverentiam, tum ad representationem effectum sanctitatis quæ ex passione Christi provenit, secundum illud Hebr., ult., 42: Jesus ut sanctificaret per suum sanguinem populum, etc.

[II-II.q.83.a.3.ad.1] Ad primum ergo dicendum, quod regulariter hoc sacramentum celebrari debet in domo, per quam significatur Ecclesia, secundum illud I Timoth., 11, 45: Ut scias quomodo oporteat te in domo Dei conversari, quæ est ecclesia Dei vivi. Extra Ecclesiam enim non est locus veri sacrificii, ut Augustinus dicit in lib. Sent. Prosper., cap. xv, col. 1860, t. 10. Et quia Ecclesia non erat conclusenda sub finibus gentis Judaicæ, sed erat in universo mundo fundanda, ideo passio Christi non est celebrata intra civitatem Judæorum, sed sub dio, ut sic totus mundus se haberet ad passionem Christi ut domus; et tamen, ut dicitur De consecratione, dist. 1, cap. « Concedimus, » col. 1715: « Initinere positis, si ecclesia defuerit, sub dio, seu in tentoriis, si tabula altaris consecrata cæteraque sacra ministeria ad id officium pertinentia ibi affuerint, missarum solemnia celebrari concedimus. »

[II-II.q.83.a.3.ad.2] Ad secundum dicendum, quod domus in qua hoc sacramentum celebratur Ecclesiam significat, et ecclesia nomina-tur; convenienter tamen consecratur, tum ad repræsentandam sanctificationem quam Ecclesia consecuta est per passionem Christi, tum etiam ad significandam sanctitatem quæ requiritur in his qui hoc sacramentum suscipere debent. Per altare autem significatur ipse Christus, de quo dicit Apostolus, Hebr., ult., 15: « Per ipsum offerimus hostiam laudis Deo. Unde et consecratio altaris significat sanctitatem Christi, de qua dicitur Luc., 1, 35: « Quod ex te nascetur sanctum, vocabitur Filius Dei. Unde De consecratione dist. 1, cap. xxxii, col. 1715, dicitur: « Altaria placuit non solum unctione chrismatis, sed etiam sacerdotali benedictione sacrari. » Et ideo regulariter non licet celebrare hoc sacramentum nisi in domibus consecratis. Unde, sicut habetur De consecratione, dist. 1, cap. xv, col. 1710, « nullus presbyter missas celebrare præsumat, nisi in sacratis ab episcopo locis. » Propter quod etiam quia pagani non sunt de Ecclesia, nec alii infideles, ideo in eadem distinctione, cap. xxviii, col. 1714, legitur: « Ecclesiam, in qua mortuorum cadavera infidelium sepeliuntur, sanctificare non licet; sed si apta videtur ad consecrandam, inde evulsis corporibus, et rasis parietibus vel tignis ejus loci, reædificetur; sed si hæc consecrata ante fuerit, missas in ea celebrare licet, si tamen fideles fuerint qui in ea sepulti sunt. » Propter necessitatem tamen potest hoc sacramentum peragi in domibus non consecratis vel violatis; sed tamen de consensu episcopi. Unde in eadem distinctione, cap. xxii, col. 1709, legitur: « Missarum solemnia non ubique, sed in locis ab episcopo consecratis, vel ubi ipse permiserit, celebranda esse censemus. » Non tamen sine altari portatili per episcopum consecrato. Unde in eadem dist., cap. xxx, col. 1715, legitur: « Concedimus si ecclesiæ fuerint incensæ et combustæ, in capellis cum tabula consecrata missas celebrari. » Quia enim sanctitas Christi fons est totius ecclesiasticæ sanctitatis, ideo in necessitate sufficit ad peragendum hoc sacramentum altare sanctificatum. Propter quod etiam nunquam ecclesia sine altari consecratur. Tamen sine ecclesia quandoque consecratur altare cum reliquiis sanctorum, quorum vita abscondita est cum Christo in Deo, Coloss., III. Unde in eadem distinctione, cap. xxvi, col. 1713, legitur: « Placuit ut altaria in quibus nullum corpus aut reliquiæ martyrum conditæ probantur, ab episcopis, qui locis eisdem præsunt, si fieri potest, evertantur. »

[II-II.q.83.a.3.ad.3] Ad tertium dicendum, quod ecclesia et altare, et alia hujusmodi inanimata consecrantur, non quia sint gratiae susceptiva, sed quia ex consecratione adipiscentur quamdam spiritualem virtutem, per quam apta redduntur divino cultui, ut scilicet homines devotionem quamdam exinde percipiant, ut sint paratiores ad divina, nisi hoc propter irreverentiam impediatur. Unde et II Machab., III, 38, dicitur: Vere Dei quædam virtus est in loco; nam ipse qui habet in cælis habitationem, visitator et adjutor est loci illius. Et inde est quod hujusmodi ante consecrationem emundantur et exorcizantur, ut exinde virtus inimici pellatur. Et eadem ratione ecclesiæ quæ sanguinis effusione, aut cujuscumque semine pollutæ fuerint, reconciliantur, quia per peccatum ibi commissum apparet ibi aliqua operatio inimici. Propter quod etiam in eadem dist., cap. xxi, col. 1712, legitur: « Ecclesias Arianorum, ubicumque inveneritis, catholicas eas divinis precibus et operibus absque ulla mora consecrate. » Unde et quidam probabiliter dicunt quod per ingressum ecclesiæ consecratæ homo consequitur remissionem peccatorum venialium, sicut et per aspersionem aquæ benedictæ, inducentes quod in psal. Lxxxiv, 1, dicitur: Benedixisti, Domine, terram tuam, remisisti iniquitatem plebis tuæ. Et ideo propter virtutem quæ ex consecratione ecclesiæ acquiritur, consecratio ecclesiæ non iteratur. Unde in eadem distinctione, cap. xx, col. 1712, ex concilio Nicæno legitur: « Ecclesiis semel Deo consecratis non debet iterum consecratio adhiberi, nisi aut ab igne exustæ, aut sanguinis effusione, aut cujuscumque semine pollutæ fuerint; quia sicut infans a qualicumque sacerdote in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti semel baptizatus, non debet iterum baptizari, ita nec locus Deo dicatus iterum consecrandus est, nisi propter eas causas quas superius nominavimus; si tamen fidem sanctæ Trinitatis tenuerint qui eum consecraverunt, » alioquin qui sunt extra Ecclesiam, consecrare non possunt; sed, sicut in eadem distinctione, cap. xviii, col. 1714, legitur, « ecclesiæ vel altaria, quæ ambigua sunt de consecratione, consecrentur. » Propter hoc etiam quod aliquam spiritualem virtutem adipiscuntur per consecrationem, in eadem distinctione, cap. xxxviii, col. 1717, statutum legitur: « Ligna ecclesiæ dedicatæ non debent ad aliud opus jungi, nisi ad aliam ecclesiam, vel igni sunt comburenda, vel ad profectum in monasterio fratribus; in laicorum vero usum non debent admitti. » Et ibidem, cap. xxxix, legitur: « Altaris palla, cathedra, candelabrum et velum, si fuerint vetustate consumpta, incendio dentur; cineres quoque eorum in baptisterium inferantur, aut in pariete aut in fossis pavimentorum jactentur, nec introeuntium pedibus inquinentur. »

[II-II.q.83.a.4.arg.1] Ad quartum sic proceditur. 4. Videtur quod inconvenienter ordinentur ea quæ circa hoc sacramentum dicuntur. Hoc enim sacramentum verbis Christi consecratur, ut Ambrosius dicit in lib. IV De sacramentis, cap. iv, § 14, col. 459, t. 3. Non ergo debent aliqua alia in hoc sacramento dici quam verba Christi.

[II-II.q.83.a.4.arg.2] 2. Præterea, verba et facta Christi nobis per Evangelium innotescunt. Sed quædam dicuntur circa consecrationem hujus sacramenti quæ in Evangeliiis non ponuntur: non enim legitur in Evangelio quod Christus in consecratione hujus sacramenti oculos ad cælum levaverit; similiter etiam in Evangeliiis dicitur: Accipite et comedite, nec ponitur « omnes, » cum in celebratione hujus sacramenti dicatur, « Elevatis oculis in cælum, » et iterum: « Accipite et manducate ex hoc omnes. » Inconvenienter ergo hujus modi verba dicuntur in celebratione hujus sacramenti.

[II-II.q.83.a.4.arg.3] 3. Præterea, omnia alia 5 sacramenta 4 In ordinantur ad salutem omnium fidelium. Sed in celebratione aliorum sacramento non fit communis oratio pro salute fidelium etiam 1 defunctorum. Ergo inconvenienter fit in hoc sacramento.

[II-II.q.83.a.4.sc] Sed contra est quod dicitur De consec., dist. 1, cap. xlvii, col. 1720: « Jacobus frater Domini secundum carnem cui primum credita est Jerosolymitana Ecclesia, et Basilius Cæsariensis episcopus ediderunt missæ celebrationem; » ex quorum auctoritate patet convenient singula circa hoc dici.

[II-II.q.83.a.4.co] Respondeo dicendum, quod quia in hoc sacramento totum mysterium nostræ salutis comprehenditur, ideo præ cæteris sacramentis cum majori solemnitate agitur. Et quia scriptum est Eccle., iv, 17: Custodi pedem tuum ingrediens domum 1 In 2 Ita cod. Paris., et non tantum editi recentiores, ut dicit Parm. — Alias « psalmus cantatur. » 3 In lecto Evangelio, Symbolum fidei cantatur, in quo populus ostendit se per fidem Christi doctrinæ assentiri. Cantatur autem hoc Symbolum in festis de quibus fit aliqua mentio in Symbolo, sicut in festis Christi, et B. Virginis, et apostolorum qui hanc fidem fundaverunt, et aliis hujusmodi. Sic igitur populo præparato et instructo acceditur ad celebrationem mysterii, quod quidem et offertur ut sacrificium, et consecratur et sumitur ut sacramentum. Unde primo peragitur oblatio; secundo consecratio materiæ oblatæ; tertio ejusdem perceptio. Circa oblationem vero duo aguntur: scilicet laus populi in cantu offertorii, per quod significatur laetitia offerentium; et oratio sacerdotis, qui petit ut oblatio populi sit Deo accepta. Unde et I Paralip., xxix, 17, dixit David: Ego in simplicitate cordis mei lætus obtuli universa hæc, et populum tuum, qui hic repertus est, vidi cum ingenti gaudio tibi offerre donaria; et postea orat dicens: Domine Deus……, custodi hanc voluntatem……. Deinde circa consecrationem, quæ supernaturali virtute agitur, primo excitatur populus ad devotionem in præfatione; unde et monetur « sursum corda habere ad Dominum; » et ideo, finita præfatione, populus devote laudat divinitatem Christi, cum angelis dicens: « Sanctus, Sanctus, Sanctus, » et humanitatem cum pueris dicens: « Benedictus qui venit, etc. » Deinde sacerdos secreto commemorat, primo quidem illos pro quibus hoc sacrificium offertur, scilicet pro universali Ecclesia, et pro his qui in sublimitate sunt constituti, I Timoth., 11, 2, et specialiter quosdam qui offerunt, vel pro quibus offertur. Secundo commemorat sanctos, quorum patrocinia implorat pro prædictis, cum dicit: « Communicantes et memoriam venerantes, etc; » tertio petitionem concludit, cum dicit: « Ut hæc oblatio sit illis pro quibus offertur salutaris. » Deinde accedit ad ipsam consecrationem in qua primo petit consecrationis effectum, cum dicit: « Quam oblationem tu, Deus, etc. » Secundo consecrationem peragit per verba Salvatoris, cum dicit: « Qui pridie, etc. » Tertio excusat præsumptionem per obedientiam ad mandatum Christi, cum dicit: « Unde et me- 2 In 3 In pulis fecit, Joan., xvii, oculos levavit ad Patrem, in hujus sacramenti institute multo magis hoc fecerit tamquam in repotiori. Quod autem dicitur: « Manducate, » et non comedite, non differt quantum ad sensum, nec multum refert quid dicatur, praesertim cum verba illa non sint de forma, ut supra dictum est. Quod autem additur, omnes, intelligitur in verbis Evangelii, licet non exprimatur, quia ipse dixerat Joan., vi, 54: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, non habebitis vitam in vobis. Adtertium dicendum, quod eucharistia est sacramentum totius ecclesiasticæ unitatis: et ideo specialiter in hoc sacramento, magis quam in aliis, debet fieri mentio de omnibus quæ pertinent ad salutem totius Ecclesiæ.

[II-II.q.83.a.4.ad.1] Ad primum ergo dicendum, quod illi soli impendimus orando religionis cultum, a quo quærimus obtinere quod oramus, quia in hoc protestamur eum bonorum nostrorum auctorem; non autem eis quos requirimus quasi interpellatores nostros apud Deum.

[II-II.q.83.a.4.ad.2] Ad secundum dicendum, quod mortui ea quæ in hoc mundo aguntur, considerata eorum naturali conditione, non cognoscunt, et præcipue interiores motus cordis. Sed beatis, ut Gregorius dicit in XII Moral., cap. xxi, §26, col. 999, t. 1, in Verbo manifestatur illud quod decet eos cognoscere de eis quæ circa nos aguntur, etiam quantum ad interiores motus cordis; maxime autem excellentiam eorum decet ut cognoscant petitiones ad eos factas vel voce, vel corde: et ideo petitiones, quas ad eos dirigimus, Deo manifestante cognoscunt.

[II-II.q.83.a.4.ad.3] Ad tertium dicendum, quod illi qui sunt in hoc mundo aut in purgatorio, nondum fruuntur visione Verbi, ut possint cognoscere ea quæ nos cogitamus vel dicimus; et ideo eorum suffragia non imploramus orando, sed a vivis petimus colloquendo.

[II-II.q.83.a.5.arg.1] Ad quintum sic proceditur. 1. Videtur quod ea quæ in celebratione hujus sacramenti aguntur, non sint convenientia. In Gloss. interl. corpus Christi in quinque partes frangi deberet magis quam in tres.

[II-II.q.83.a.5.arg.2] 2. Præterea, quicumque aliquid determinate ab alio petit, nititur voluntatem ipsius inclinare ad faciendum id quod ipse vult. Non autem ad hoc tendere debemus ut Deus velit quod nos volumus, sed magis ut nos velimus quod Deus vult, ut dicit Glossa super illud psalm. xxxii: Exultate, justi, in Domino. Ergo non debemus aliquid determinatum a Deo in oratione petere.

[II-II.q.83.a.5.arg.3] 3. Præterea, mala a Deo petenda non sunt; ad bona autem Deus ipse nos invitat. Frustra autem ab aliquo petitur ad quod accipiendum invitatur. Ergo non est determinate aliquid a Deo in oratione petendum.

[II-II.q.83.a.5.sc] Sed contra est quod Dominus Matth., vi, et Luc., xi, docuit discipulos determinate petere ea quæ continentur in petitionibus orationis dominicæ.

[II-II.q.83.a.5.co] Respondeo dicendum, quod, sicut supra dictum est, in sacramentis dupliciter aliquid significatur, scilicet verbis et factis, ad hoc quod sit perfectior significatio. Significantur autem verbis in celebratione hujus sacramenti quædam pertinentia ad passionem Christi, quæ repræsentatur in hoc sacramento, vel etiam ad corpus mysticum, quod significatur in hoc sacramento; et quædam pertinentia ad usum hujus sacramenti, qui debet esse cum devotione et reverentia. Et ideo in celebratione hujus mysterii quædam aguntur ad repræsentandam passionem Christi, vel etiam dispositionem corporis mystici, et quædam aguntur pertinentia ad devotionem et reverentiam hujus sacramenti.

[II-II.q.83.a.5.ad.1] Ad primum ergo dicendum, quod ablutio manuum fit in celebratione missæ propter reverentiam hujus sacramenti, et hoc dupliciter; primo quidem quia aliqua pretiosa tractare non consuevimus nisi manibus ablutis; unde indecens videtur quod ad tantum sacramentum aliquis accedat manibus etiam corporaliter inquinatis. Secundo propter significationem, quia, ut Dionysius dicit, $^{11}$ cap. Eccles. hierarch., part. $^{11}$, § 10, col. 438, t. 1, extremitatum ablutio significat emundationem etiam a minimis peccatis, secundum illud Joan., $^{11}$, 10: Qui lotus est, non indiget nisi ut pedes lavet. Et talis emundatio requiritur ab eo qui accedit ad hoc sacramentum, quod etiam significatur per confessionem, quæ fit ante introitum missæ. Et hoc idem significabat ablutio sacerdotum in veteri lege, ut ibidem Dionysius dicit. Nec tamen Ecclesia hoc servat tamquam cæremoniale veteris legis præceptum, sed quasi ab Ecclesia institutum, sicut quiddam secundum se conveniens, et ideo non eodem modo observatur sicut tunc: prætermittitur enim pedum ablutio, et servatur ablutio manuum, quæ potest fieri magis in promptu, et quæ sufficit ad significandam perfectam mundationem; cum enim manus sit « organum organorum, » ut dicitur III De anima, text. 38, omnia opera attribuuntur manibus: unde in psalmo xxv, 6, dicitur: Lavabo inter innocentes manus meas.

[II-II.q.83.a.5.ad.2] Ad secundum dicendum, quod etiam thurificatione non utimur quasi cæremoniali præcepto legis, sed sicut Ecclesia statuto; unde non eodem modo utimur sicut in lege veteri erat statutum. Pertinet autem ad duo: primo quidem ad reverentiam hujus sacramenti, ut scilicet per bonum odorem depellatur, si quid corporaliter pravi odoris in loco fuerit, quod posset provocare horrorem; secundo pertinet ad repræsentandum effectum gratiae, qua, sicut bono odore, Christus plenus fuit, secundum illud Genes., xvii, 27: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni; et a Christo derivatur ad fideles officio ministrorum, secundum illud II Cor., ii, 14: Odorem notitiæ suæ spargit per nos in omni loco; et ideo, undique thurificato altari per quod Christus designatur, thurificantur omnes per ordinem.

[II-II.q.83.a.5.ad.3] Ad tertium dicendum, quod sacerdos in celebratione missæ utitur crucesignatione ad exprimendam passionem Christi, quæ ad crucem est terminata. Est autem passio Christi quibusdam quasi gradibus $^1$ In peracta. Nam primo fuit Christi traditio, quæ facta est Juda et Judæis; quod significat trina crucesignatio super illa verba: « Hæc dona, hæc munera, hæc sancta sacrificia illibata. » Secundo fuit Christi venditio: est autem venditus sacerdotibus, Scribis et Pharisæis; ad quod significandum fit iterum trina crucesignatio super illa verba: « Benedictam, adscriptam, ratam; » vel ad ostendendum pretium venditionis, scilicet triginta denarios. Additur autem et duplex crux super illa verba: « Ut nobis corpus et sanguis, » etc., ad designandam personam Judæ venditoris. Tertio autem fuit præsignatio passionis Christi facta in cœna: ad quod designandum fiunt tertio duæ cruces, una in consecratione corporis, alia in consecratione sanguinis; ubi utrobique dicitur, « benedixit. » Quarto autem fuit ipsa passio Christi; unde ad repræsentandum quinque plagas Christi fit quarto quintuplex crucesignatio super illa verba: « Hostiam puram, hostiam sanctam, hostiam immaculatam, panem sanctum vitæ æternæ, et calicem salutis perpetuæ. » Quinto repræsentatur extensio corporis et effusio sanguinis et fructus passionis per trinam crucesignationem quæ fit super illis verbis: « Corpus et sanguinem sumpserimus, omni benedictione, etc. » Sexto repræsentatur triplex oratio quam fecit in cruce; unam pro persecutoribus, cum dixit: Pater ignosce illis; secundam pro liberatione a morte cum dixit: Deus meus, Deus meus, utquid dereliquisti me? tertia pertinet ad adeptionem gloriæ, cum dixit: Pater in manus tuas commendo spiritum meum; et ad hoc significandum fit trina crucesignatio super illa verba: « Sanctificas, vivificas, benedicis, etc. » Septimo repræsentantur tres horæ quibus pependit in cruce, scilicet a sexta usque ad horam nonam; et ad hoc significandum fit iterum trina crucesignatio ad illa verba: « Per ipsum, et cum ipso, et in ipso. » Octavo autem repræsentatur separatio animæ a corpore per duas cruces subsequentes extra calicem factas. Nono autem repræsentatur resurrection tertia die facta per tres cruces, quæ fiunt ad illa verba: « Pax Domini sit semper vobiscum. » Potest autem brevius dici quod consecratio hujus sacramenti, et acceptatio hujus sacrificii, et fructus ipsius procedit ex virtute crucis Christi, et ideo ubicumque fit mentio de aliquo horum, sacerdos crucesignatione utitur.

[II-II.q.83.a.6.arg.1] Ad sextum sic proceditur. 4. Videtur quod non possit sufficienter occurri defectibus qui circa celebrationem hujus sacramenti occurrentibus, statuta Ecclesiæ observando. Contingit enim quandoque quod sacerdos ante consecrationem, vel post, moritur, vel alienatur, vel aliqua alia infirmitate impeditur, ne sacramentum sumere possit, et missam perficere. Ergo videtur quod non possit impleri statutum Ecclesiæ, quo præcipitur quod sacerdos consecrans suo sacrificio communicet.

[II-II.q.83.a.6.arg.2] 2. Præterea, contingit quandoque quod sacerdos ante consecrationem vel post recolit se aliquid comedisse vel bibisse, vel etiam alicui peccato mortali subjacere vel etiam excommunicationi, cujus prius memoriam non habebat. Necesse est ergo quod ille qui est in tali articulo constitutus, peccet mortaliter contra statutum Ecclesiæ faciens, sive sumat, sive non sumat.

[II-II.q.83.a.6.arg.3] 3. Præterea, contingit quandoque quod in calicem musca vel aranea, vel aliquod animal venenosum cadit post consecrationem, vel etiam cognoscit sacerdos calici venenum esse immisum ab aliquo malevolo causa occidendi ipsum, in quo casu si sumat, videtur mortaliter peccare se occidendo, vel Deum tentando: similiter si non sumat, peccat contra statutum Ecclesiæ faciens. Ergo videtur esse perplexus et subjectus necessitati peccandi, quod est inconveniens.

[II-II.q.83.a.6.arg.4] 4. Præterea, contingit quandoque quod per negligentiam ministri aut aqua non ponitur in calice aut etiam nec vinum, et hoc sacerdos advertit. Ergo in hoc etiam casu videtur esse perplexus, sive sumat corpus sine sanguine, quasi imperfectum faciens sacrificium, sive non sumat nec corpus nec sanguinem.

[II-II.q.83.a.6.sc] Sed contra est quod sicut Deus, ita Ecclesia non præcipit aliquid impossibile.

[II-II.q.83.a.6.co] Respondeo dicendum, quod periculis seu defectibus circa hoc sacramentum contingentibus dupliciter potest occurri: uno modo præveniendo, ne scilicet perculum accidat; alio modo subsequendo, ut scilicet id quod accidit emendetur vel adhibendo remedium, vel saltem per pœ-nitentiam ejus qui negligenter egit circa hoc sacramentum.

[II-II.q.83.a.6.ad.1] Ad primum ergo dicendum, quod si sacerdos morte aut infirmitate gravi occupetur ante consecrationem corporis et sanguinis Domini, non oportet ut per alium suppleatur. Si vero, incæpta consecratione, hoc acciderit, puta consecrato corpore ante consecrationem sanguinis, vel etiam consecrato utroque, debet missæ celebritas per alium expleri. Unde, ut habetur in Decret., VII, quæst. 1, cap. « Nihil, » col. 752, in Toletano concilio VII, can. 2, legitur: « Censuimus convenire ut cum a sacerdotibus missarum tempore sancta mysteria consecrantur, si ægritudinis acciderit quilibet eventus, quo cæp-tum nequeat expleri mysterium, sit liberum episcopo vel presbytero alteri consecrationem exequi officii cæpti. Non enim aliud ad supplementum initiatis mysteriis competit, quam aut incipientis aut subsequentis completa benedictio sacerdotis: quia nec perfecta videri possunt, nisi perfectionis ordine compleantur. Cum enim simus omnes unum in Christo, nihil contrarium personarum diversitas format, ubi efficaciam prosperitatis uni-tas fidei repræsentat. Ne tamen quod naturæ languoris causa consulitur, in præsumptionis perniciem convertatur, nullus absque proventu patentis molestiæ minister vel sacerdos, cum cæperit, imperfecta officia præsumat omnino relinquere. Si quis hæc temerare præsumpserit, excommunicationis sententiam sustinebit. »

[II-II.q.83.a.6.ad.2] Ad secundum dicendum, quod ubi difficultas occurrit, semper est accipiendum illud quod habet minus de periculo. Maxime autem periculosum circa hoc sacramentum est, quod est contra perfectionem hujus sacramenti, quia hoc est immane sacrilegium; minus autem est illud quod pertinet ad qualitatem sumentis. Et ideo si sacerdos post consecrationem incæptam recordetur se aliquid comedisse vel bibisse, nihilominus debet perficere sacrificium, et sumere sacramentum; similiter si recordetur se peccatum aliquod commisisse debet pœnitere cum proposito confitendi et satisfaciendi; et sic non indigne sed fructuose sumet sacramentum; et eadem ratio est si meminerit se excommunicationi cuicunque subjacere, debet enim assumere propositum humiliter absolutionem petendi; et sic per invisibilem Pontificem Jesum Christum absolutionem consequetur quantum ad hunc actum, quod peragat divina mysteria. Si vero ante consecrationem alicujus prædictorum sit memor, tutius reputarem, maxime in casu manducationis et excommunicationis, quod missam incæptam desereret nisi grave scandalum timeretur.

[II-II.q.83.a.6.ad.3] Ad tertium dicendum, quod si musca vel aranea in calicem ante consecrationem ceciderit, aut etiam venenum deprehenderit esse immissum, debet effundi, et abluto calice, denuo aliud vinum poni consecrandum. Si vero aliquid horum post consecrationem acciderit, debet animal caute capi et diligenter lavari, et comburi, et ablutio cum cineribus in sacrarium mitti. Si vero venenum ibi esse deprehenderit immissum, nullo modo debet sumere, nec alii dare, ne calix vitæ vertatur in mortem, sed debet diligenter in aliquo vasculo ad hoc apto cum reliquiis conservari; et ne sacramentum remaneat imperfectum, debet aliud vinum apponere in calicem, et denuo resumere e consecratione sanguinis, et sacrificium perficere.

[II-II.q.83.a.6.ad.4] Ad quartum dicendum, quod si sacerdos ante consecrationem sanguinis, et post consecrationem corporis percipiat aut vinum aut aquam non esse in calice, debet statim apponere et consecrare. Si vero post consecrationis verba percepit quod aqua desit, debet nihilominus procedere, quia impositio aquæ, ut supra dictum est, non est de necessitate sacramenti: debet tamen puniri ille ex cujus negligentia hoc contingit. Nullo autem modo debet aqua vino jam consecrato misceri, quia sequeretur corruptio sacramenti pro aliqua parte, ut supra dictum est. Si vero percipiat post verba consecrationis quod vinum non fuerit positum in calice, si quidem hoc percipiat ante sumptionem corporis, debet, deposita aqua si ibi fuerit, imponere vinum cum aqua, et resumere a verbis consecrationis sanguinis. Si vero hoc percepit post sumptionem corporis, aliam hostiam apponere debet iterum consecrandam simul cum sanguine; quod ideo dico quia si diceret sola verba consecrationis sanguinis, non servaretur debitus ordo consecrandi; et, sicut dicitur in prædicto cap. Toletani concilii, « perfecta videri non possunt sacrificia, nisi perfectionis ordine compleantur. » Si vero inciperet a consecratione sanguinis, et repeteret omnia verba consequentia, non competetet, nisi adesset hostia consecrata, cum in verbis illis occurrant quædam dicenda, et fienda non solum circa sanguinem, sed etiam circa corpus; et debet in fine iterum sumere hostiam consecratam et sanguinem, non obstante etiam si prius sumpserit aquam quæ erat in calice, quia præceptum de perfectione4 sacramenti majoris est ponderis quam præceptum quod hoc sacramentum a jejunis sumatur, ut supra dictum est.

[II-II.q.83.a.7.arg.1] Ad septimum sic proceditur. 1. Videtur quod non debeamus pro aliis orare. In orando enim sequi debeamus formam quam Dominus tradidit. Sed in oratione dominica petitiones pro nobis facimus, non pro aliis, dicentes: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et cætera hujusmodi. Ergo non debeamus pro aliis orare.

[II-II.q.83.a.7.arg.2] 2. Præterea, ad hoc oratio fit ut exaudiatur. Sed una de conditionibus quæ requiruntur ad hoc quod oratio sit audibilis, est ut aliquis oret pro seipso; unde super illud Joan., xvI: Si quid petieritis; non, ut in Parm.: « Sed magis elevatur sursum. Contra Joannem Wicleff dicentem non esse orandum pro aliqua particulari persona. Item Patrem in nomine meo, dabit vobis, Augustinus dicit, tract. cii, § 1, col. 1896, t. 3: « Exaudiuntur omnes pro seipsis, non autem pro omnibus; quia non utcumque dictum est, dabit, sed dabit vobis. » Ergo videtur quod non debeamus pro aliis orare, sed solum pro nobis.

[II-II.q.83.a.7.arg.3] 3. Præterea, pro aliis, si sint mali, prohibemur orare, secundum illud Jerem., vii, 16: Tu ergo noli orare pro populo hoc... et non obsistas mihi quia non exaudiam te. Pro bonis autem non oportet orare, quia ipsi pro seipsis orantes exaudiuntur. Ergo videtur quod non debeamus pro aliis orare.

[II-II.q.83.a.7.sc] Sed contra est quod dicitur Jacobi, v, 16: Orate pro invicem ut salvemini.

[II-II.q.83.a.7.co] Respondeo dicendum, quod, sicut dictum est, illud debemus orando petere quod debemus desiderare. Desiderare autem debemus bona non solum nobis, sed etiam aliis; hoc enim pertinet ad rationem dilectionis quam proximis debemus impendere, ut ex supra dictis patet. Et ideo charitas hoc requirit ut pro aliis oremus. Unde Chrysostomus dicit super Matth., hom. xiv Op. imperf., parum a princ.: « Pro se orare necessitas cogit: pro altero autem charitas fraternitatis hortatur. Dulcior autem ante Deum est oratio, non quam necessitas transmittit, sed quam charitas fraternitatis commendat.

[II-II.q.83.a.7.ad.1] Ad primum ergo dicendum, quod, sicut Cyprianus dicit in lib. de Oratione dominica, § 8, col. 523, « ideo non dicimus, pater meus, sed noter, nec, Da mihi, sed, Da nobis, quia unitatis magister noluit privatim precem fieri, ut scilicet quis pro se tantum precetur; unum enim orare pro omnibus voluit, quoniam in uno omnes ipse portavit.

[II-II.q.83.a.7.ad.2] Ad secundum dicendum, quod pro se orare ponitur conditio orationis, non quidem necessaria ad effectum merendi; sed sicut necessaria ad indeficientiam impetrandi. Contingit enim quandoque quod oratio pro alio facta non impetrat, etiamsi fiat pie et perseveranter, et de pertinen-tibus ad salutem, propter impedimentum quod est ex parte ejus pro quo oratur, secundum illud Jerem., xv, 1: Si steterit Moyses et Samuel coram me, non est anima contra Pelagium dicentem orationes quas facit Ecclesia pro infidelibus et peccatoribus, ut convertantur, et pro fidelibus, ut perseverent, frustra fieri. mea ad populum istum. Nihilominus tamen oratio meritoria erit oranti, qui ex charitate orat, secundum illud psal. xxxiv, 43: Oratio mea in sinu meo convertetur; Glossa interl., « idest, etsi non eis prosit, ego tamen non sum frustratus mea mercede. »

[II-II.q.83.a.7.ad.3] Ad tertium dicendum, quod etiam pro peccatoribus orandum est, ut convertantur, et pro justis ut perseverent et proficiant. Orantes tamen non pro omnibus peccatoribus exaudiuntur, sed pro qui busdam. Exaudiuntur enim pro prædestinatis, non autem pro præscitis ad mortem; sicut etiam correctio, qua fratres corrigimus, effectum habet in prædestinatis, non in reprobatis, secundum illud Eccle., VII, 14: Nemo potest corrigere quem Deus despexerit. Et ideo dicitur I Joan., v, 16: Qui scit fratrem suum pecare care* peccato non ad mortem, petat, et da peccatum. Sed sicut nulli, quamdiu vivit hic, subtrahen-dum est correctionis beneficium, quia non possumus prædestinatos distinguere a reprobatis, ut Augustinus dicit in lib. de Corrept. et Gratia, cap. xv, col. 944, t. 10, ita etiam nulli est negandum orationis suffragium. Pro justis etiam est orandum triplici ratione: primo quidem quia multorum preces facilius exaudiuntur; unde super illud Rom., xv, 30: Adjuvetis me in orationibus vestris, dicit Glossa ord., col. 517, t. 2: « Bene rogat Apostolus minores pro se orare; multi enim minimi, dum congregantur unanimes fiunt magni: et multorum preces impossibile est ut non impetrent, » illud scilicet quod est impetrabile. Secundo ut ex multis gratiae agan-tur Deo de beneficiis, quæ confert justis; quæ etiam in utilitatem multorum vergunt, ut patet per Apostolum II ad Corinth., i. Tertio ut majores non super-biant, dum considerant se minorum suffragiis indigere.

[II-II.q.83.a.8.arg.1] Ad octavum sic proceditur. 1. Videtur quod non debeamus pro inimicis orare. Quia, ut dicitur Rom., xv, 4, quæcumque Contra Pharisæos dicentes licitum esse inimicis obesse. Item, contra Græcos dicentes scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt. Sed in sacra Scriptura inducuntur multæ imprecationes contra inimicos; dicitur enim in psal. vi, 41: Erubescant, et conturbentur omnes inimici mei; convertur, et erubescant valde velociter. Ergo et nos debemus orare contra inimicos nostros magis quam pro eis.

[II-II.q.83.a.8.arg.2] 2. Præterea, vindicare de inimicis, in malum inimicorum cedit. Sed sancti vindictam de inimicis petunt, secundum illud Apoc., vi, 10: Usquequo non vindicas sanguinem nostrum de iis qui habitant in terra? unde et de vindicta impiorum laetantur, secundum illud psal. lvii, 41: Lætabitur justus, cum viderit vindictam. Ergo non est orandum pro inimicis, sed magis contra eos.

[II-II.q.83.a.8.arg.3] 3. Præterea, operatio hominis, et ejus oratio non debent esse contraria. Sed homines quandoque licite impugnant inimicos; alioquin omnia bella essent illicita; quod est contra supra dicta. Ergo nos non debemus orare pro inimicis.

[II-II.q.83.a.8.sc] Sed contra est quod dicitur Matth., v, 44: Orate pro persequentibus et calumniantibus vos.

[II-II.q.83.a.8.co] Respondeo dicendum, quod orare pro alio charitatis est, sicut dictum est. Unde eodem modo quo tenemur diligere inimicos, tenemur pro inimicis orare. Qualiter autem teneamur inimicos diligere, supra habitum est in tractatu de Charitate, ut scilicet in eis diligamus naturam, non culpam; et quod diligere inimicos in generali est in præcepto, in speciali autem non est in præcepto, nisi secundum præparationem animi, ut scilicet homo esset paratus etiam specialiter inimicum diligere et eum juvare in necessitatis articulo, vel si veniam peteret. Sed in speciali absolute inimicos diligere, et eos juvare, perfectionis est. Et similiter necessitatis est ut in communibus nostris orationibus, quas pro aliis facimus, inimicos non excludamus. Quod autem pro eis specialiter oremus, perfectionis est, non necessitatis, nisi in aliquo casu speciali.

[II-II.q.83.a.8.ad.1] Ad primum ergo dicendum, quod imprecationes quæ in sacra Scriptura ponuntur, quadrupliciter possunt intelligi: secundum quod uno modo « prophetæ solentfigura imprecantis futura prædicere, » ut Augustinus dicit in lib. I de Sermone quod decipere inimicum, eique damnum inferre, non est peccatum, etiam si ad id perjuriis, aut quovis mendacio quis juvetur. Domini in monte, cap. xxI, § 72, col. 1265, t. 3; secundo prout quædam temporalia mala peccatoribus quando a Deo ad correctionem immittuntur; tertio quia intelliguntur petere non contra ipsos homines, sed contra regnum peccati, ut scilicet correctione hominum peccata destruantur; quarto conformant voluntatem suam divinæ justitiæ circa damnationem perseverantium in peccato.

[II-II.q.83.a.8.ad.2] Ad secundum dicendum, quod, sicut Augustinus dicit, ut supra, c. xxII, § 77, col. 1268, « vindicta martyrum est, ut evertatur regnum peccati, quo regnante tanta perpessi sunt; » vel, sicut dicitur in libro de QQ. veteris et novi Testamenti. quæst. LxvIII, col. 2262, t. 3 op. Aug., « postulant se vindicari, non voce, sed ratione; sicut sanguis Abel clamavit de terra. » Lætantur autem de vindicta non propter eam, sed propter divinam justi-tiam.

[II-II.q.83.a.8.ad.3] Ad tertium dicendum, quod licitum est impugnare inimicos, ut compescantur a peccatis; quod cedit in bonum eorum et aliorum; et sic etiam licet orando petere aliqua temporalia mala inimicorum, ut corrigantur. Et sic oratio et operatio non erunt contraria.

[II-II.q.83.a.9.arg.1] Ad nonum sic proceditur. 1. Videtur quod inconvenienter septem petitiones orationis dominicæ assignentur. Vanum enim est petere sanctificari illud quod semper est sanctum. Sed nomen Dei semper est sanctum, secundum illud Luc., 1, 49: Sanctum nomen ejus; regnum etiam ejus est sempiternum, secundum illud psalmi cxliv, 13: Regnum tuum, Domine, regnum omnium sæculorum; voluntas etiam Dei semper impletur, secundum illud Isa., xlvi, 10: Omnis voluntas mea fiet. Vanum ergo est petere quod nomen Dei sanctificetur, quod regnum ejus adveniat, et quod voluntas ejus fiat.

[II-II.q.83.a.9.arg.2] 2. Præterea, prius est recedere a malo, 1. Sic enim animæ occisorum clamant vindicari se postulantes, sicut sanguis Abel clamavit de terra. Et postea: « Sanguis enim effusus « quid aliud quam vindicari se postulat, clamans « non voce sed ratione? » Liber de quæst. Vet. Inconvenienter ergo videntur præordinari petitiones quæ pertinent ad consequendum bonum, petitionibus quæ pertinent ad amotionem mali.

[II-II.q.83.a.9.arg.3] 3. Præterea, ad hoc aliquid petitur ut donetur. Sed præcipuum donum Dei est Spiritus sanctus et ea quæ nobis per ipsum dantur. Ergo videntur inconvenienter poni petitiones, cum non respondeant donis Spiritus sancti.

[II-II.q.83.a.9.arg.4] 4. Præterea, secundum Lucam in oratione dominica ponuntur solum quinque petitiones, ut patet Luc., xi. Superfluum ergo fuit quod secundum Matthæum septem petitiones ponuntur.

[II-II.q.83.a.9.arg.5] 5. Præterea, vanum videtur captare benevolentiam ejus qui benevolentia sua nos prævenit. Sed Deus sua benevolentia nos prævenit quia ipse prior dilexit nos, ut dicitur I Joan., iv, 19. Superflue ergo præmittitur petitionibus: Pater noter qui es in cælis: quod videtur ad benevolentiam captandam pertinere. Sed in contrarium sufficit auctoritas Christi orationem instituentis.

[II-II.q.83.a.9.co] Respondeo dicendum, quod oratio dominica perfectissima est, quia, sicut Augustinus dicit ad Probam, epist. cxxx, cap. xxII, col. 502, t. 2, « si recte et congruenter oramus, nihil aliud dicere possumus, quam quod in ista oratione dominica positum est. » Quia enim oratio est quodammodo desiderii nostri interpres apud Deum, illa recte solum orando petius quæ recte desiderare valemus. In oratione autem dominica non solum petuntur omnia quæ recte desiderare possumus, sed etiam ordine quo desideranda sunt; ut sic hæc oratio non solum instruat postulare, sed etiam sit informativa totius nostri affectus. Manifestum est autem quod primo cadit in desiderio finis, deinde ea quæ sunt ad finem. Finis autem noster Deus est, in quem noster affectus tendit dupliciter: uno quidem modo, prout volumus gloriam Dei; alio modo, secundum quod volumus frui gloria ejus; quorum primum pertinet ad dilectionem qua Deum in seipso diligimus; secundum vero pertinet ad dilectionem qua diligimus nos in Deo. Et ideo prima petitio ponitur: Sanctificetur nomen tuum, per quam petimus gloriam Dei; secunda vero et Nov. Testamenti non est Augustini, et merito inter spuria in ejus operibus numeratur, ut sape dictum est. 2. ponitur: Adveniat regnum tuum, per quam petimus ad gloriam regni ejus pervenire. Ad finem autem prædictum nos ordinat aliquid dupliciter: uno modo per se, alio modo per accidens; per se quidem bonum quod est utile in finem. Est autem aliquid utile in finem beatitudinis dupliciter: uno modo directe et principaliter, secundum meritum quo beatitudinem meremur Deo obediendo; et quantum ad hoc ponitur: Fiat voluntas tua, sicut in cælo et in terra. Alio modo instrumentaliter, et quasi coadjuvans nos ad merendum; et ad hoc pertinet quod dicitur: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie: sive hoc intelligatur de pane sacramentali, cujus quotidianus usus proficit homini, in quo etiam intelliguntur omnia alia sacramenta; sive etiam intelligatur de pane corporali, ut per panem intelligatur omnis sufficientia victus, sicut dicit Augustinus ad Probam, ut sup., cap. xi, quia et Eucharistia est præcipuum sacramentum, et panis est præcipuus cibus; unde et in Evangelio Matthæi scriptum est: Super-substantialem, idest, « præcipuum » ut Hieronymus exponit, super Matth., cap. vi, col. 43, t. 7. Per accidens autem ordinamur in beatitudinem per remotionem prohibentis. Tria autem sunt quæ nos a beatitudine prohibent; primo quidem peccatum, quod directe excludit a regno, secundum illud I ad Cor., vi, 9: Neque fornicarii, neque idolis servientes, etc., regnum Dei possidebunt; et ad hoc pertinet quod dicitur: Dimitte nobis debita nostra. Secundo tentatio, quæ nos impedit ab observantia divinæ voluntatis; et ad hoc pertinet quod dicitur: Et ne nos inducas in tentationem; per quod non petimus ut non tentemur, sed ut a tentatione non vincamur, quod est in tentationem induci. Tertio pœnalitas præsens, ut quæ impedit sufficientiam vitæ; et quantum ad hoc dicitur: Libera nos a malo.

[II-II.q.83.a.9.ad.1] Ad primum ergo dicendum, quod, sicut Augustinus dicit in lib. II de Serm. Dom. in monte, cap. v, § 19, col. 1277, t. 3, cum dicimus: Sanctificetur nomen tuum, « non hoc petitur, quasi non sit sanctum nomen Dei; sed ut sanctum ab hominibus habeatur; » quod pertinet ad Dei gloriam in hominibus propagandam. Quod autem dicitur: Adveniat regnum tuum, non ita dictum est quasi Deus nunc non regnet; sed, sicut Augustinus dicit ad Probam, ut sup., cap. xi, « desiderium nostrum ad illud regnum excitamus, ut nobis veniat, atque nos in eo regnare mereamur. » Quod autem dicitur: Fiat voluntas tua, recte intelligitur, ut obediatur præceptis tuis; sicut in cælo, et in terra, idest, sicut ab Angelis, ita ab hominibus. Unde hæ tres petitiones perfecte complebuntur in vita futura; aliæ vero quatuor pertinent ad necessitatem vitæ præsentis, sicut Augustinus dicit in Enchir., cap. cxv, col. 285, t. 6.

[II-II.q.83.a.9.ad.2] Ad secundum dicendum, quod cum oratio sit interpres desiderii, ordo petitionum non respondet ordini executionis, sed ordini desiderii, sive intentionis, in quo prius est finis quam ea quæ sunt ad finem, et consecutio boni quam remotio mali.

[II-II.q.83.a.9.ad.3] Ad tertium dicendum, quod Augustinus in libro II de Sermone Domini in monte, cap. xi, col. 1286, t. 3, adaptat septem petitiones donis et beatitudinibus, dicens: « Si timor Dei est, quo beati sunt pauperes spiritu, petamus ut sanctificetur in hominibus nomen Dei timore casto. Si pietas est, qua beati sunt mites, petamus ut veniat regnum ejus, ut mitescamus, nec ei resistamus. Si scientia est, qua beati sunt qui lugent, oremus ut fiat voluntas ejus; et sic non lugebimus. Si fortitudo est, qua beati sunt qui esuriunt, oremus ut panis noster quotidianus detur nobis. Si consilium est, quo beati sunt misericordes, dimittamus debita, ut nobis nostra dimittantur. Si intellectus est, quo beati sunt mundo corde, oremus ne habeamus duplex cor temporalia sectando, de quibus tentationes fiunt in nobis. Si sapientia est, qua beati sunt pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur, oremus ut liberemur a malo: ipsa enim liberatio liberos faciet filios Dei.»

[II-II.q.83.a.9.ad.4] Ad quartum dicendum, quod, sicut Augustinus dicit in Enchir., cap. cxvi, col. 286, t. 6, « Lucas in oratione dominica petitiones non septem sed quinque complexus est; ostendens enim tertiam petitionem duarum superiorum esse quodammodo repetitionem, magis eam prætermittendo facit intelligi; » quia scilicet ad hoc præcipue voluntas Dei tendit ut Plenius in textu D. Aug. Inzabatati dixerunt nullam orationem, nulejus sanctitatem cognoscamus, ut cum ipso regnemus. Quod etiam Matthæus in ultima posuit: Libera nos a malo, Lucas non posuit, ut sciat unusquisque in eo se liberari a malo quod non infertur in tentationem.

[II-II.q.83.a.9.ad.5] Ad quintum dicendum, quod oratio non porrigitur Deo, ut ipsum flectamus, sed ut in nobis ipsis fiduciam excitemus postulandi; quæ quidem præcipue excitatur in nobis considerando ejus charitatem ad nos, qua bonum nostrum vult; et ideo dicimus: Pater noter, et ejus excellen-tiam, qua potest; et ideo dicimus: Qui es in cælis.

[II-II.q.83.a.10.arg.1] Ad decimum sic proceditur. 1. Videtur quod orare non sit proprium rationalis creaturæ. Ejusdem enim videtur esse petere et accipere. Sed accipere convenit etiam personis increatis, scilicet Filio et Spiritui sancto. Ergo etiam eis convenit orare; nam et Filius dicit Joan., xiv, 16: Ego rogabo Patrem meum; et de Spiritu sancto dicit Apostolus, Rom., viii, 26: Spiritus postulat pro nobis.

[II-II.q.83.a.10.arg.2] 2. Præterea, angeli sunt supra rationales creaturas, cum sint intellectuales substantiæ. Sed ad angelos pertinet orare; unde in psal. xcvi, 8, dicitur: Adorate eum, omnes angeli ejus. Ergo orare non est proprium rationalis creaturæ.

[II-II.q.83.a.10.arg.3] 3. Præterea, ejusdem est orare cujus est invocare Deum; quod præcipue fit orando. Sed brutis animalibus convenit invocare Deum, secundum illud psalmi cxlvi, 9: Qui dat jumentis escam ipsorum, et pullis corvorum invocantibus eum. Ergo orare non est proprium rationalis creaturæ.

[II-II.q.83.a.10.sc] Sed contra, oratio est actus rationis, ut supra habitum est. Sed rationalis creatura a ratione dicitur. Ergo orare est proprium rationalis creaturæ.

[II-II.q.83.a.10.co] Respondeo dicendum, quod, sicut ex supra dictis patet, oratio est actus rationis, per quem aliquis superiorem deprecatur; sicut imperium est actus rationis quo inferior ad aliquid ordinatur. Illi ergo proprie competit orare cui convenit rationem habere, et superiorem, quem deprecari possit. Divinis autem personis nihil est superius; bruta autem animalia non habent rationem. Unde neque divinis personis, neque brutis animalibus convenit orare; sed proprium est rationalis creaturæ.

[II-II.q.83.a.10.ad.1] Ad primum ergo dicendum, quod divinis personis convenit accipere per naturam; orare autem est accipientis per gratiam. Dicitur autem Filius rogare vel orare secundum naturam assumptam, scilicet humanam, non secundum divinam; Spiritus autem sanctus dicitur postulare quia postulantes nos facit.

[II-II.q.83.a.10.ad.2] Ad secundum dicendum, quod intellectus et ratio non sunt in nobis diversæ potentiæ, ut in I habitum est; differunt autem secundum perfectum et imperfectum. Et ideo quandoque intellectuales creaturæ, quæ sunt angeli, distinguuntur a rationalibus, quandoque autem sub rationalibus comprehenduntur. Et hoc modo dicitur orare esse proprium rationalis creaturæ.

[II-II.q.83.a.10.ad.3] Ad tertium dicendum, quod pulli corvorum dicuntur invocare Deum, propter naturale desiderium, quo omnia suo modo desiderant consequi bonitatem divinam. Sicut etiam bruta animalia dicuntur Deo obedire, propter naturalem instinctum quo a Deo moventur.

[II-II.q.83.a.11.arg.1] Ad undecimum sic proceditur. 1. Videtur quod sancti qui sunt in patria, non orent pro nobis. Actus enim alicujus magis est meritorius sibi quam aliis. Sed sancti qui sunt in patria non merentur sibi, nec pro se orant, quia jam sunt in termino constituti. Ergo etiam neque pro nobis orant.

[II-II.q.83.a.11.arg.2] 2. Præterea, sancti perfecte suam voluntatem Deo conformant, ut non velint nisi quod Deus vult. Sed illud quod Deus vult, semper impletur. Ergo frustra sancti pro nobis orarent.

[II-II.q.83.a.11.arg.3] 3. Præterea, sancti qui sunt in patria, sunt superiores nobis, ita et illi qui sunt in purgatorio, quia jam peccare non possunt. Sed illi qui sunt in purgatorio, non orant pro nobis, sed magis nos pro eis. Ergo nec sancti qui sunt in patria, pro nobis orant.

[II-II.q.83.a.11.arg.4] 4. Præterea, si sancti qui sunt in patria, pro nobis orarent, superiorum sanctorum esset efficacior oratio. Non ergo deberet implorari suffragium orationum sanctorum inferiorum, sed solum superiorum.

[II-II.q.83.a.11.arg.5] 5. Præterea, anima Petri non est Petrus. Si ergo animæ sanctorum pro nobis orarent, quamdiu sunt a corpore separatæ, non deberemus interpellare sanctum Petrum ad orandum pro nobis, sed animam ejus; cujus contrarium Ecclesia facit. Non ergo sancti, ad minus ante resurrectionem, orant pro nobis.

[II-II.q.83.a.11.sc] Sed contra est quod dicitur II Machab., ult., 14: Hic est qui multum orat pro populo, et universa sancta civitate, Jeremias propheta Dei.

[II-II.q.83.a.11.co] Respondeo dicendum, quod, sicut Hieronymus dicit, lib. cont. Vigilant., § 6, col. 344, t. 2, Vigilantii error fuit, quod «dum vivimus, mutuo pro nobis orare possumus; postquam autem mortui fuerimus, nullius sit pro alio exaudienda oratio; præsertim cum martyres ultionem sui sanguinis obsecrantes impetrare nequieverint. » Sed hoc est omnino falsum: quia cum oratio pro aliis facta ex charitate proveniat, ut dictum est, quanto sancti qui sunt in patria, sunt perfectionis charitatis, tanto magis orant pro viatoribus, qui orationibus juvari possunt; et quanto sunt Deo conjunctiores, tanto eorum orationes sunt magis efficaces; habet enim hoc divinus ordo ut ex superiorum excellentia in inferiora refundatur, sicut ex claritate solis in aerem. Unde et de Christo dicitur Hebr., VII, 25: Accedens * per semetipsum ad Deum ad interpellandum pro nobis. Et propter hoc Hieronymus contra Vigilantium, loc. sup. cit., dicit: «Si Apostoli et martyres adhuc in corpore constituti, possunt orare pro cæteris, quando pro se adhuc debent esse solliciti, quanto magis post coronas, victorias et triumphos? »

[II-II.q.83.a.11.ad.1] Ad primum ergo dicendum, quod sanctis qui sunt in patria, cum sint beati, nihil deest beatitudinis, nisi gloria corporis, pro qua orant. Orant autem pro nobis, quibus deest beatitudinis ultima perfectio; et eorum orationes habent efficaciam impetrandi ex præcedentibus eorum meritis, et ex divina acceptatione.

[II-II.q.83.a.11.ad.2] Ad secundum dicendum, quod sancti impetrant illud quod Deus vult fieri per orationes eorum; et hoc petunt quod aestimant eorum orationibus implendum secundum Dei voluntatem.

[II-II.q.83.a.11.ad.3] Ad tertium dicendum, quod illi qui sunt in purgatorio, etsi sint superiores nobis propter impeccabilitatem, sunt tamen inferiores quantum ad pœnas quas patiuntur, et secundum hoc non sunt in statu orandi, sed magis ut oretur pro eis.

[II-II.q.83.a.11.ad.4] Ad quartum dicendum quod Deus vult inferiora per omnia superiora juvari, et ideo oportet non solum superiores, sed etiam inferiores sanctos implorare; alioquin esset solius Dei misericordia imploranda. Contingit tamen quandoque quod imploratio inferioris sancti efficacior sit, vel quia devotius imploratur, vel quia Deus vult ejus sanctitatem declarare.

[II-II.q.83.a.11.ad.5] Ad quintum dicendum, quod quia sancti viventes meruerunt ut pro nobis orarent, ideo invocamus eos nominibus quibus hic vocabantur, quibus etiam nobis magis innotescunt; et iterum propter fidem resurrectionis insinuandam, sicut legitur Exod., III, 6: Ego sum Deus Abraham, etc.

[II-II.q.83.a.12.arg.2] 2. Præterea, per orationem mens hominis debet in Deum ascendere, ut dictum est. Sed voces retrahunt homines ab ascensu contemplationis in Deum, sicut et alia sensibilia. Ergo in orationibus non est vocibus utendum.

[II-II.q.83.a.12.arg.3] 3. Præterea, oratio debet offerri Deo in occulto, secundum illud Matth., VI, 6: Tu autem cum oraveris, intra in cubiculum tuum, et clauso ostio ora Patrem tuum in abscondito. Sed per vocem oratio publicatur. Ergo oratio non debet esse vocalis.

[II-II.q.83.a.12.sc] Sed contra est quod dicitur in psalmo cxLI, 1: Voce mea ad Dominum clamavi, voce mea ad Dominum deprecatus sum. et pro se et pro aliis orant. Hanc Sententiam Biluart non judicat improbabilem.

[II-II.q.83.a.12.co] Respondeo dicendum, quod duplex est oratio: communis et singularis. Communis quidem oratio est quæ per ministros Ecclesiæ in persona totius fidelis populi Deo offertur; et ideo oportet quod talis oratio innotescat toti populo, pro quo profertur; quod non posset fieri, nisi esset vocalis; et ideo rationabiliter institutum est, ut ministri Ecclesiæ hujusmodi orationes etiam alta voce pronuntient, ut ad notitiam omnium possint pervenire. Oratio vero singularis est quæ offertur a singulari persona cujuscumque sive pro se, sive pro aliis orantis; et de hujusmodi orationis necessitate non est quod sit vocalis. Adjungitur tamen vox tali orationi, triplici ratione: primo quidem ad excitandam interiorem devotionem, qua mens orantis elevatur in Deum, quia per exteriora signa sive vocum, sive etiam aliquorum factorum movetur mens hominis et secundum apprehensionem, et per consequens secundum affectionem. Unde Augustinus dicit ad Probam, epist., cxxx. cap. 1x, col. 501, t. 2, quod « verbis et aliis signis ad augendum desiderium sanctum nos ipsos acrius excitamus. » Et ideo in singulari oratione tantum est vocibus et hujusmodi signis utendum, quantum proficit ad excitandum interius mentem. Si vero mens per hoc distrahatur, vel qualiter-cumque impediatur, est a talibus cessandum: quod præcipue contingit in his quorum mens sine hujusmodi signis est sufficienter ad devotionem parata. Unde Psalmista, psalmo xxv1, 8, dicebat: Tibi dixit cor meum: Exquisivit te facies mea; et de Anna legitur I Reg., 1, 43, quod loquebatur in corde suo. Secundo adjungitur vocalis oratio, quasi ad redditionem debiti, ut scilicet homo Deo serviat secundum illud totum quod ex Deo habet, idest, non solum mente, sed etiam corpore, quod præcipue competit orationi, secundum quod est satisfactoria. Unde dicitur Oseæultimo, 3: Omnem aufer iniquitatem, accipe bonum; et reddemus vitulos labiorum nostrorum. Tertio adjungitur vocalis oratio ex quadam redundantia ab anima in corpus, ex vehementi affectione, secundum illud psalmi xv, 9: Lætatum est cor meum, et exultavit lingua mea.

[II-II.q.83.a.12.ad.1] Ad primum ergo dicendum, quod vocalis oratio non profertur ad hoc quod aliquid ignotum Deo manifestetur; sed ad hoc quod mens orantis vel aliorum excitetur in Deum.

[II-II.q.83.a.12.ad.2] Ad secundum dicendum, quod verba ad aliud pertinentia distrahunt mentem, et impediunt devotionem orantis; sed verba significantia aliquid ad devotionem pertinentia, excitant mentes præcipue minus devotas.

[II-II.q.83.a.12.ad.3] Ad tertium dicendum, quod, sicut Chrysostomus dicit super Matth., hom. xiii Op. imperf., inter med. et fin., « eo proposito Dominus vetat in conventu orare, ut a conventu videatur. » Unde « orans nihil novum facere debet, quod aspiciant homines, vel clamando, ut audiiatur ab aliis, vel pectus aperte percutiendo, vel manus expandendo ut videatur a multis. » Nec tamen, ut Augustinus dicit in lib. II de Sermone Domini in monte, cap. 111, col. 1274, t. 3, « videri ab hominibus nefas est, sed ideo hoc agere, ut ab hominibus videaris. »

[II-II.q.83.a.13.arg.2] 2. Præterea, oratio est « ascensus intellectus in Deum. » Sed quando oratio non est attenta, intellectus non ascendit in Deum. Ergo de necessitate orationis est quod sit attenta.

[II-II.q.83.a.13.arg.3] 3. Præterea, de necessitate orationis est quod careat omni peccato. Sed non est absque peccato quod aliquis orando evagationem mentis patiatur; videtur enim deridere Deum, sicut si alicui homini loqueretur, et non attenderet ad ea quæ ipse proferret; unde Basilius dicit in lib. de Constit. monast., cap. 1, circa med., quod « divinum auxilium est imploran- Contra Turelupinos dicentes non esse orandum vocaliter, sed mentaliter tantum. dum non remisse, nec mente huc vel illuc evagante; eo quod talis non solum non impetrabit quod petit, sed etiam magis Deum irritabit. » Ergo de necessitate orationis videtur esse quod sit attenta.

[II-II.q.83.a.13.sc] Sed contra est quod etiam sancti viri orando quando evagationem mentis patiuntur, secundum illud psal. xxxix, 13: Cor meum dereliquit me.

[II-II.q.83.a.13.co] Respondeo dicendum, quod quæstio hæc præcipue habet locum in oratione vocali. Circa quam sciendum est quod necessarium dicitur aliquid dupliciter: uno modo per quod melius pervenitur ad finem; et sic attentio absolute orationi necessaria est. Alio modo aliquid dicitur necessarium sine quo res non potest consequi suum effectum. Est autem triplex effectus orationis: primus quidem communis omnibus actibus charitate informatis, quod est mereri; et ad hunc effectum non ex necessitate requiritur quod attentio adsit orationi per totum, sed vis primæ intentionis, qua aliquis ad orandum accedit, reddit totam orationem meritoriam, sicut in aliis meritoriis actibus accidit. Secundus autem effectus orationis est ei proprius, quod est impetrare; et ad hunc etiam effectum sufficit prima intentio, quam Deus principaliter attendit. Si autem prima intentio desit, oratio nec meritoria est nec impetrativa; illam enim orationem Deus non audit cui ille qui orat, non intendit, ut Gregorius dicit, lib. XXII Moral., cap. xvii, § 43, col. 238, t. 2. Tertius autem effectus orationis est quem præsentialiter efficit, scilicet quædam spiritualis reflectio mentis; et ad hoc de necessitate requiritur in oratione attentio. Unde dicitur I Cor., xiv, 14: Si orem lingua, mens mea sine fructu est. Sciendum tamen quod triplex est attentio, quæ orationi vocali potest adhiberi: una quidem, qua attenditur ad verba ne aliquis in eis erret; secunda, qua attenditur ad sensum verborum; tertia, qua attenditur ad finem orationis, scilicet ad Deum, et ad rem pro qua oratur; quæ quidem est maxime necessaria et hanc etiam possunt habere idiotæ; et quando que in tantum abundat hæc attentio, qua mens fertur in Deum, ut etiam aliorum omnium mens obliviscatur, sicut dicit Hugo de Sancto Victore, in lib. de Modo orandi, cap. 11, col. 980, t. 2. 1 Sic cod.; Migne. Sed in exemplari Regulæ constitutionibus ordinis Fratrum Prædicatorum

[II-II.q.83.a.13.ad.1] Ad primum ergo dicendum, quod in spiritu et veritate orat qui ex instinctu Spiritus ad orandum accedit, etiam si ex aliqua infirmitate mens postmodum evagetur.

[II-II.q.83.a.13.ad.2] Ad secundum dicendum, quod mens humana propter infirmitatem naturæ diu stare in alto non potest, pondere enim infirmitatis humanæ deprimitur anima ad inferiora; et ideo contingit quod quando mens orantis ascendit in Deum per contemplationem, subito evagatur ex quadam infirmitate.

[II-II.q.83.a.13.ad.3] Ad tertium dicendum, quod si quis ex proposito in oratione mente evagetur, hoc peccatum est, et impedit orationis fructum; et contra hoc Augustinus dicit in Regula, § 3, col. 1379, t. 4: « Psalmis et hymnis cum oratis Deum, hoc versetur in corde quod profertur in ore. » Evagatio vero mentis quæ fit præter propositum, orationis fructum non tollit. Unde Basilius dicit ibid.: « Si vero debilitatus a peccato fixe nequis orare, quantum-cumque potes, teipsum cohibeas et Deus ignoscit; eo quod non ex negligentia, sed ex fragilitate non potes, ut oportet, assistere coram eo. »

[II-II.q.83.a.15.arg.2] 2. Præterea, si oratio aliquid meretur, maxime videtur mereri illud quod orando petitur. Sed hoc non semper meretur, quia multoties etiam sanctorum orationes non exaudiuntur, sicut Paulus non est exauditus petens a se removeri stimulus carnis. Ergo oratio non est actus meritorius.

[II-II.q.83.a.15.arg.3] 3. Præterea, oratio præcipue fidei innititur, secundum illud Jacobi, 1, 6: Postulet autem in fide nihil hæsitans. Fides autem non sufficit ad merendum, ut patet in his qui habent fidem informem. Ergo oratio non est actus meritorius.

[II-II.q.83.a.15.sc] Sed contra est quod super illud psalmi xxxiv: Oratio mea in sinu meo convertetur, dicit Glossa interl.: « Et si eis non profuit, ego tamen non sum mea mercede frustratus. » Merces autem non debetur nisi merito. Ergo oratio habet rationem meriti.

[II-II.q.83.a.15.co] Respondeo dicendum, quod, sicut dictum est, oratio præter effectum spiritualis consolationis, quam præsentialiter affert, duplicem habet virtutem respectu futuri effectus: scilicet virtutem merendi, et virtutem impetrandi. Oratio autem, sicut et quilibet alius actus virtutis, habet efficaciam merendi, in quantum procedit ex radice charitatis, cujus proprium objectum est bonum æternum, cujus fruitionem meremur. Procedit tamen oratio a charitate, mediante religione, cujus est actus oratio, ut dictum est, concomitantibus etiam quibusdam aliis virtutibus quæ ad bonitatem orationis requiruntur, scilicet humilitate et fide. Ad religionem enim pertinet ipsam orationem Deo offerre; ad charitatem vero pertinet desiderium rei cujus complementum oratio petit. Fides autem est necessaria ex parte Dei, quem oramus; ut scilicet credamus, ab eo nos posse obtinere quod petimus. Humilitas autem est necessaria ex parte ipsius petentis, qui suam indigentiam recognoscit. Est etiam et devotio necessaria; sed hæc ad religionem pertinet, cujus est primus actus necessarius ad omnes consequentes, ut supra dictum est. Efficaciam autem impetrandi habet ex gratia Dei, quem oramus, qui etiam nos ad orandum inducit. Unde Augustinus dicit in libro de Verbis Domini, serm. cv, c. 1, col. 619, t. 5: « Non nos hortaretur ut peteremus, nisi dare vellet; » et Chrysostomus dicit sup. cap. xviii Luc., in princ: « Nunquam oranti beneficia denegat, qui ut orantes non deficiant, sua pietate instigat. »

[II-II.q.83.a.15.ad.1] Ad primum ergo dicendum, quod oratio sine gratia gratum faciente meritoria non est, sicut nec aliquis alius actus virtuosus. Et tamen etiam oratio quæ impetrat gratiam gratum facientem, procedit ex aliqua gratia, quasi ex gratuito dono: quia ipsum « orare » est quoddam donum Dei, ut Augustinus dicit in libro de Dono perseverantia, cap. xxiii, § 64, col. 1032, t. 10.

[II-II.q.83.a.15.ad.2] Ad secundum dicendum, quod ad aliud principaliter respicit meritum orationis quandoque quam ad id quod petitur. Meritum enim præcipue ordinatur ad beatitudinem, sed petitio orationis directe se extendit quandoque ad aliqua alia, ut ex dicis patet. Si ergo illud aliud quod petit aliquis pro seipso, non sit ei ad beatitudinem utile, non meretur illud; sed quandoque hoc petendo et desiderando, meritum amittit: puta si petat a Deo complementum alicujus peccati, quod est non pie orare. Quandoque vero non est necessarium ad salutem, nec manifeste saluti contrarium; et tunc licet orans possit orando mereri vitam æternam, non tamen meretur illud obtinere quot petit. Unde Augustinus dicit in lib. Sentent. Prosp., sent. ccxii, col. 1876, t. 10: « Fideliter supplicans Deo pro necessitatibus hujus vitæ, et misericorditer auditur, et misericorditer non auditur. Quid enim infirmo sit utile, magis novit medicus quam ægrotus. » Et propter hoc etiam Paulus non fuit exauditus petens amoveri stimulum carnis, quia non expediebat. Si vero id quod petitur, sit utile ad beatitudinem hominis quasi pertinens ad ejus salutem, meretur illud non solum orando, sed etiam alia bona opera faciendo; et ideo indubitanter accipit quod petit, sed quando debet accipere: « Quædam enim non negantur sed ut congruo dentur tempore, differuntur, » ut Augustinus dicit super Joan., tract. cii, § 1, col. 1896, t. 3. Quod priores triginta septem excipias quæ ex ipsius Prosperi commentariis in psalmos desumptæ sunt, ex operibus Augustini sunt collectæ. tamen potest impediri, si in petendo non perseverent. Et propter hoc dicit Basilius in lib. Constit. monast., cap. 1, vers fin.: « Ideo quando petis et non accipis, quia perperam postulasti, vel infideliter, vel leviter, vel non conferentia tibi, vel destitisti. » Quia vero homo non potest alii mereri vitam æternam ex condigno, ut supra dictum est, ideo per consequens nec ea quæ ad vitam æternam pertinent, potest aliquando aliquis ex condigno alteri mereri. Et propter hoc non semper ille auditur qui pro alio orat, ut supra habitum est. Et ideo ponuntur quatuor conditiones, quibus concurrentibus semper aliquis impetrat quod petit: ut scilicet pro se petat, necessaria ad salutem, pie, et perseveranter.

[II-II.q.83.a.15.ad.3] Ad tertium dicendum, quod oratio innititur principaliter fidei, non quantum ad efficaciam merendi, quia sic innititur principaliter charitati, sed quantum ad efficaciam impetrandi, quia per fidem habet homo notitiam omnipotentia divinæ et misericordia, ex quibus oratio impetrat quod petit.

[II-II.q.83.a.16.arg.2] 2. Præterea, justi impetrant a Deo illud quod merentur, ut supra habitum est. Sed peccatores nihil possunt mereri, quia gratia carent, et etiam charitate, quæ est virtus pietatis, ut dicit Glossa vetus interl., II ad Timoth., 11, 5, super illud: Habentes speciem quidem pietatis, virtutem autem ejus abnegantes; et ita non pie orant; quod requiritur ad hoc quod oratio impetret, ut supra dictum est. Ergo peccatores nihil impetrant orando.

[II-II.q.83.a.16.arg.3] 3. Præterea, Chrysostomus dicit super Matth., hom. xiv Op. imperf. a med.: « Pater non libenter exaudit orationem quam Filius non dictavit. » Sed in oratione quam Christus dictavit, dicitur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; quod peccatores non faciunt. Ergo vel mentiuntur hoc dicentes, et sic non sunt exauditione digni; vel si non dicant, non exaudiuntur, quia formam orandi a Christo institutam non servant.

[II-II.q.83.a.16.sc] Sed contra est quod Augustinus dicit super Joannem, tract. xliv, §13, col. 1718, t. 3: « Si peccatores Deus non exaudiret, frustra publicanus dixisset: Domine propitius esto mihi peccatori; » et Chrysostomus dicit super Matth., hom. xviii Op. imperf., parum ante med.: « Omnis qui petit, accipit; idest, sive justus sit, sive peccator. »

[II-II.q.83.a.16.co] Respondeo dicendum, quod in peccatore duo sunt consideranda: scilicet natura, quam diligit Deus, et culpa, quam odit. Si ergo peccator orando aliquid petit, in quantum peccator, idest, secundum desiderium peccati; in hoc a Deo non auditur ex misericordia, sed quandoque auditur ad vindictam, dum Deus permittit peccatore adhuc amplius ruere in peccata. Deus enim « quædam negat propitius, quæ concedit iratus, » ut Augustinus dicit serm. cccliv, cap. vii, col. 1567, t. 5. Orationem vero peccatoris ex bono naturæ desiderio procedentem Deus audit non quasi ex justitia, quia peccator hoc non meretur, sed ex pura misericordia, observatis tamen quatuor præmissis conditionibus, ut scilicet pro se petat, necessaria ad salutem, pie, et perseveranter.

[II-II.q.83.a.16.ad.1] Ad primum ergo dicendum, quod, sicut Augustinus dicit super Joan., tract. xliv, §13, col. 1718, t. 3, illud verbum est cæci adhuc inuncti, idest, nondum perfecte illuminati; et ideo non est ratum; quamvis possit verificari, si intelligatur de peccatore, inquantum est peccator; per quem etiam modum oratio ejus dicitur execrabilis.

[II-II.q.83.a.16.ad.2] Ad secundum dicendum, quod peccator non potest pie orare, quasi ejus oratio ex habitu virtutis informetur; potest tamen ejus oratio esse pia quantum ad hoc quod petit aliquid ad pietatem pertinens; sicut 1 3 In quibusdam ille qui non habet habitum justitiæ, potest aliquid justum velle, ut ex supra dictis patet. Et quamvis ejus oratio non sit meritoria, potest tamen esse impetrativa, quia meritum innititur justitiæ, sed impetratio 4 gratiae.

[II-II.q.83.a.16.ad.3] Ad tertium dicendum, quod, sicut dictum est, oratio dominica profertur ex persona communi totius Ecclesiæ; et ideo si aliquis nolens dimittere debita proximo, dicat orationem dominicam, non mentitur, quamvis hoc quod dicit non sit verum quantum ad suam personam; est enim verum quantum ad personam Ecclesiæ, extra quam est merito, et ideo fructu orationis caret. Quandoque tamen aliqui peccatores parati sunt debitoribus suis dimittere; et ideo ipsi orantes exaudiuntur, secundum illud Eccli., xxviii, 2: Relinque proximo tuo nocenti, et tunc deprecanti tibi peccata solventur.

[II-II.q.83.a.17.arg.2] 2. Præterea, oratio, secundum Damascenum, lib. III orth. Fid., cap. xxiv, col. 1090, t. 4, est « petitio 2 decentium a Deo. » Inconvenienter ergo orationes contra postulationes dividuntur.

[II-II.q.83.a.17.arg.3] 3. Præterea, gratiarum actiones pertinent ad præterita; alia vero ad futura. Sed præterita sunt priora futuris. Inconvenienter ergo gratiarum actiones post alia ponuntur. In contrarium est auctoritas Apostoli I ad Tim., 11.

[II-II.q.83.a.17.co] Respondeo dicendum, quod ad orationem tria requiruntur: quorum primum est ut orans accedat ad Deum, quem orat; quod significatur nomine orationis, quia oratio est « ascensus intellectus 5 in Deum. » Secundo requiritur petitio, quae significatur nomine postulationis; sive petitio proponatur determinate, quod quidam nominant proprie postulationem; sive indeterminate, ut cum quis petit juvari a Deo, quod nominant supplicationem, sive solum factum narretur, secundum illud Joan., xi, 3: Ecce quem amas infirmatur, quod vocant insinuationem. Tertio requiritur ratio impetrandi quod petitur; et hoc vel ex parte Dei, vel ex parte petentis. Ratio quidem impetrandi ex parte Dei est ejus sanctitas, propter quam petimus exaudiri, secundum illud Dan., 1x, 17: Propter temetipsum inclina, Deus meus, aurem tuam; et ad hoc pertinet obsecratio, quae est per sacra contestatio, sicut cum dicimus: « Per nativitatem tuam libera nos, Domine. » Ratio vero impetrandi ex parte petentis est gratiarum actio; quia de acceptis beneficiis gratias agentes, meremur accipere potiora, ut in collecta dicitur. Et ideo dicit Glossa ord. super illud Obsecrationes, orationes, etc., I ad Timoth., 11, col. 627, t. 2, quod « in missa obsecrationes sunt quæ pracedunt consecrationem, » in quibus quædam sacra commemorantur; « orationes sunt in ipsa consecratione, » in qua mens maxime debet elevari in Deum; « postulationes autem sunt in sequentibus petitionibus: gratiarum actiones in fine. » In pluribus etiam Ecclesiæ collectis hæc quatuor possunt attendi; sicut in collecta Trinitatis, quod dicitur: « Omnipotens sempiterne Deus, » pertinet ad orationis ascensum in Deum; quod dicitur: « Qui dedisti famulis tuis, » etc., pertinet ad gratiarum actionem; quod dicitur: « præsta quæsumus, » etc., pertinet ad postulationem; quod infine ponitur: « Per Dominum nostrum, » etc., pertinet ad obsecrationem. In collationibus autem Patrum, collat. 1x, cap. xi etc, col. 783, t. 4, dicitur: « Obsecratio est imploratio pro peccatis: oratio, cum aliquid Deo vovemus; postu- 2 Eorum quæ consentanea sunt postulatio a 3 Nicolai: « mentis. » latio, cum pro aliis petimus; etc. » Sed primum melius est.

[II-II.q.83.a.17.ad.1] Ad primum ergo dicendum, quod obsecratio non est adjuratio ad compellendum, quæ prohibetur, sed ad misericordiam implorandam.

[II-II.q.83.a.17.ad.2] Ad secundum dicendum, quod oratio communiter sumpta includit omnia quæ hic dicuntur; sed secundum quod contra alia dividitur, importat proprie ascensum in Deum.

[II-II.q.83.a.17.ad.3] Ad tertium dicendum, quod in diversis præterita præcedunt futura; sed aliquid unum et idem prius est futurum quam sit præteritum. Et ideo gratiarum actio de aliis beneficiis præcedit postulationem aliorum beneficiorum, sed idem beneficium prius postulatur, et ultimo cum acceptum fuerit, de eo gratiae aguntur; postulationem autem præcedit oratio, per quam acceditur ad Deum, a quo petimus; orationem autem præcedit obsecratio, quia ex consideratione divinæ bonitatis ad eum audemus accedere.